RSSMigranten en hun erfgoed, een verhaal dat nog moet beginnen …
Erfgoed kan op steeds meer belangstelling en waardering rekenen, maar niet alles komt even scherp in beeld. Erfgoed van migranten en hun organisaties is nog grotendeels een blinde vlek. Daarvoor zijn meerdere redenen. Op de eerste plaats is er nauwelijks zicht op die organisaties, noch op de historische, noch op de bestaande. Schattingen hebben het over “verschillende duizenden” in Vlaanderen. Migrantenorganisaties hebben zoveel dingen aan hun hoofd dat de zorg voor het eigen erfgoed onderaan de lijst staat van dingen-die-dringend-moeten-gebeuren. Er is dikwijls een taalprobleem. Instellingen die erfgoed bewaren, hebben vaak weinig expertise en voeling met dit terrein. Vanuit migrantenorganisaties bestaat dan weer soms wantrouwen en onbegrip voor interesse voor hun materiaal. En misschien heeft het electorale succes van een bepaalde politieke partij sommige politici en erfgoedwerkers doen aarzelen om op dit terrein hun nek uit te steken.
(Gentse Feesten, 1971 – foto: Stadsarchief Gent)
Maar het is niet allemaal kommer en kwel: in sociaal-artistieke projecten wordt het erfgoed van migranten meestal meegenomen. Er wordt al eens een eindwerk gemaakt over de problematiek en er zijn al tentoonstellingen geweest die de geschiedenis van specifieke groepen van migranten in beeld brengen. In nogal wat van die initiatieven spelen interviews een centrale rol. Ook op beleidsvlak is er een en ander aan het bewegen. Maar een van de manco’s die steeds opnieuw opduiken, is het gebrek aan terreinkennis: over welke organisaties gaat het, bewaren ze documenten of objecten, is dat materiaal toegankelijk…? Om de kennis van het terrein te vergroten, dienden KADOC (Leuven) en Amsab-ISG (Gent) bij het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen een project in met als titel: Stafkaart van het migrantenmiddenveld en zijn erfgoed in Vlaanderen, 1830-1990. Het project werd aanvaard en loopt van december 2008 tot eind november 2009.
Met migranten worden bedoeld: alle mensen met buitenlandse wortels, of ze nu afkomstig zijn uit Nederland of uit Turkije. Waarom ze naar hier kwamen of komen, of ze hier tijdelijk zijn of zich permanent vestigen, dat speelt geen rol. Eenzelfde eenvoudige omschrijving is gebruikt voor migrantenorganisaties: het zijn verenigingen van mensen van buitenlandse afkomst (of met een gemengd ledenbestand). De aard en de activiteiten van de organisatie spelen evenmin een rol. En met die omschrijving wordt het werkterrein heel breed: van clubs van buitenlandse studenten over religieuze en politieke organisaties tot culturele groeperingen. Ook erfgoed wordt heel ruim begrepen: van het klassieke archiefmateriaal over objecten en digitale bronnen tot onroerend erfgoed. Amsab-ISG en KADOC stellen voor dit project elk een voltijdse medewerker ter beschikking.
Het project is opgedeeld in fases: in eerste instantie komen de Genkse mijnstreek en de Gentse regio aan bod, later volgt Antwerpen. In november 2009 zullen de resultaten worden voorgesteld op een workshop. Die bijeenkomst richt zich naar onderzoekers, mensen met een migratieachtergrond, erfgoedwerkers en alle geïnteresseerden.
(Bij de kapper, 1981 – foto: Lieve Colruyt)
Het gaat dus om het verzamelen van gegevens over historische en bestaande migrantenorganisaties en hun erfgoed. Die gegevens worden ingevoerd in ODIS, een voor iedereen toegankelijke databank van intermediaire structuren in Vlaanderen van de 19de en 20ste eeuw.
Hierbij willen wij een beroep doen op u, beste lezer. Kent u hedendaagse of vroegere migrantenverenigingen, kent u mensen die mensen kennen die weet hebben van groeperingen van buitenlanders, of hebt u tips voor de zoektocht naar migrantenorganisaties en hun erfgoed, dan kan u steeds terecht bij piet.creve@amsab.be, of in onderstaande commentaren. We beperken ons ook niet tot georganiseerde en gesubsidieerde organisaties, integendeel. Alle mogelijke informatie over pakweg heel informele bijeenkomsten van mensen met een andere nationaliteit is bijzonder welkom.
© 2009 GENTBLOGT VZW
Is dat Walter De Buck, daar rechts op die eerste foto?
Goed gezien.
Schitterend initiatief! Wel jammer dat Brussel er niet bij zit… Ik kijk al uit naar de workshop!
Als je jouw (e-mail)adres doorgeeft, stuur ik je een uitnodiging voor de workshop.
Is het mogelijk dat naast de Spaanse, de Poolse migrantenkolonie de grootste was na WOII?
een prachtig initiatief dat ik alle succes toewens want het zal geen eenvoudige job worden.
bv. meer dan twintig jaar was ik betrokken bij de “cultuurwerking” in een middelgrote gemeente. vanaf het begin heb ik geprobeerd de “immigranten” te betrekken. ondanks mijn zeer goede contacten was het onmogelijk: die waren niet georganiseerd! individuen genoeg, maar de onderliggende verschillen waren te groot en, hoe onbegrijpelijk ook, die waren zelfs niet geinteresseerd in hun culturele achtergrond. ze zijn wel trots op hun afkomst, wat zich uit in huwelijksfeesten of vlaggen zwaaien, of populaire zangers, maar voor de rest?
een heel groot verschil met bv. de polen, spanjaarden en italianen, voornamelijk in limburg, die wel verenigingen hadden. die zag je in mei met honderden in scherpenheuvel, trots op hun “vaderland”. dan was het de dag van de italianen, dan………
zou geloof niet een grote rol spelen? de tollerantie tegenover “katholieke” nieuwkomers ? die kregen gemakkelijk toegang tot de bestaande faciliteiten.
ook de eis of minstens aansporing, die reeds in de jaren 80 opdook, om zich te integreren, vooral gericht aan moslims, waardoor clubs of verenigingen nogal wantrouwend worden bekeken zal een rol spelen. zaalvoetbal dat gaat nog, alhoewel, maar bv. een koerdische club ter bevordering van de koerdische cultuur en samenhorigheid? ik weet dat ze bestaan, de staatsveiligheid ook!, maar je zal ze nooit naar buiten zien komen. die zijn niet gek.
nog eens veel succes gewenst. het zou eindelijk deze “immigranten” op de kaart zetten, en vooral hun invloed op onze zo verrijkte samenleving tonen.
positief zou ook zijn dat iedere bevolkingsgroep daar wat trots kan uithalen.
Hebt u DHKD in Ledeberg al gecontacteerd?